Kedi Çizme ve Tıklamaların Nedenleri

Kısa cevap: Kedi çizme davranışı bir yaramazlık değil, tırnak bakımı, koku bırakma ve gerinme ihtiyacının birleştiği doğal bir refleks. Kedim Zeytin'le yaşadığım beş yılın bana öğrettiği şey şu: tırmalamayı bitiremezsiniz, ama nereye tırmalayacağını değiştirebilirsiniz. Doğru yükseklikte ve doğru dokuda bir tırmalama yüzeyi, koltuk köşesine bariyer ve günde 10-15 dakikalık düzenli oyun ile çoğu evde sorun birkaç hafta içinde büyük ölçüde çözülüyor. İnsana yönelen çizmeler ise ayrı bir başlık; orada sebep genellikle aşırı uyarılma ya da ağrı oluyor.

Kedi Neden Tırmalar? Davranışın Arkasındaki Dört Neden

1. Tırnak bakımı

Kedi tırnağı katman katman büyür ve dış kabuk zamanla ölür. Tırmalama bu ölü kabuğu soyar. Zeytin'in tırmalama tahtasının dibinde bulduğum yarım aylık tırnak kılıfları beni ilk başta korkutmuştu; meğer bu tamamen normalmiş. Yani kedi mobilyanıza zarar vermek için değil, kendi bakımını yapmak için oraya gidiyor.

2. Koku ve iz bırakma

Pati yastıklarının arasında koku bezleri var. Tırmalanan yüzeyde hem görsel bir iz hem de diğer kedilerin algılayabildiği bir koku kalıyor. Bu yüzden kediler genellikle evin geçiş noktalarını seçer: koridor girişi, kanepenin köşesi, yatak odası kapısının yanı. Eve yeni bir hayvan ya da misafir geldiğinde tırmalamanın artmasının sebebi de bu.

3. Gerinme ve kas esnetme

Uykudan kalkan bir kedi ilk iş omurgasını ve ön ayaklarını uzatır. Dikey bir yüzeye tutunup tüm vücudunu germek, kediye insanın esneme hareketiyle aldığı rahatlamanın aynısını veriyor. Kısa, alçak tırmalama tahtalarının işe yaramamasının ana sebebi tam olarak bu: kedi tam boyuna uzanamıyorsa o yüzeyi tercih etmiyor.

4. Stres, sıkıntı ve enerji fazlası

Tek başına uzun saatler geçiren, avlanma taklidi yapamayan bir kedide tırmalama hem bir boşalma yolu hem de dikkat çekme yöntemi hâline gelebilir. Ben eve geç geldiğim dönemlerde tırmalamanın belirgin şekilde arttığını fark ettim; oyun süresini düzene sokunca azaldı. Kedi davranışlarının bütününü anlamaya çalışmak, bu tür sinyalleri erken yakalamayı kolaylaştırıyor.

İnsanı Çizen Kedi: Bu Ayrı Bir Konu

Mobilyayı tırmalamakla eli çizmek aynı davranış değil. Elimi çizdiğinde geriye dönüp baktığımda hep şu üç sebepten biri çıktı:

• Aşırı uyarılma: Sevme seansı uzayınca kedi eşiği aşıyor. Kuyruk ucunun hızlı hızlı vurması, sırt derisinin seğirmesi ve kulakların yana yatması uyarı işareti.
• Elle oyun alışkanlığı: Yavruyken elle oynatılan kedi, yetişkinlikte de eli av sanıyor. Bunu düzeltmenin tek yolu oyuncağı araya sokmak.
• Ağrı: Belirli bir bölgeye dokununca ani tepki geliyorsa diş, kulak ya da eklem kaynaklı bir rahatsızlık olabilir. Kedi sağlık sorunları listesinde ağrı, davranış değişikliğinin en sık atlanan sebebi.

Uygulamada İşe Yarayanlar

1. Doğru tırmalama yüzeyi seçin. En az 70-80 cm yüksekliğinde, kedi asıldığında devrilmeyen, sisal halatlı bir direk çoğu kedide iş görüyor. Bazı kediler yatay karton tercih ediyor; ikisini birden deneyip hangisine gittiğini izlemek en pratik yöntem.
2. Yeri doğru belirleyin. Tahtayı odanın köşesine değil, kedinin tırmaladığı mobilyanın yanına koyun. Alışkanlık oturunca birkaç haftada yavaş yavaş kaydırabilirsiniz.
3. Mevcut hedefi cazip olmaktan çıkarın. Koltuk köşesine geçici olarak çift taraflı bant, kalın örtü veya plastik koruyucu. Ceza değil, sadece dokuyu bozmak.
4. Tırnak kesimini rutine bağlayın. 2-3 haftada bir sadece şeffaf uçtan kesmek, verilen zararı ciddi biçimde azaltıyor. Pembe damar bölgesine yaklaşmayın.
5. Oyunla enerjiyi boşaltın. Günde iki kez, 7-8 dakikalık olta oyuncağı seansı. Seansı bir "yakalama" ile bitirmek kediyi tatmin ediyor; yarım bırakılan oyun huzursuzluk yaratıyor.
6. Asla ceza vermeyin. Su püskürtmek, bağırmak ya da patiye vurmak tırmalamayı durdurmuyor; sadece kediyi sizden uzaklaştırıyor ve stresi artırarak sorunu büyütüyor.

Hangi Yüzey Hangi Kediye?

Ne Zaman Veterinere Gitmeli?

Tırmalama aniden başladıysa, kedi kendi derisini kanatacak kadar kaşıyorsa, tırnak dibinde şişlik ya da kanama varsa, ya da dokunulduğunda daha önce olmayan bir sald